[...]
η αίσθηση,
ότι το κελί κινείται.
Ξυπνάει,
ανοίγει τα μάτια:
το κελί κινείται.
Το απόγευμα,
όταν το φωτίζει
ο ήλιος,
μένει ξαφνικά
ακίνητο.
Δεν μπορεί
να διακόψει
την αίσθηση
της κίνησης,
κάποιος.
Δεν μπορεί
να διακρίνει
αν τρέμει
από το κρύο
ή
από τον πυρετό.
Δεν μπορεί
να ξεκαθαρίσει
γιατί τρέμει –
γιατί παγώνει.
Κάποιος.
[...]
Δημιουργική ομάδα/ Μετάφραση:
Φανή Βοβώνη, Ναταλία Γεωργοσοπούλου, Σάββας Στρούμπος
Φανή Βοβώνη, Ναταλία Γεωργοσοπούλου, Σάββας Στρούμπος
Η Ουλρίκε Μαρί Μάινχοφ βρέθηκε απαγχονισμένη στο κελί της στις φυλακές Μανχάιμ στις 9 Μαΐου 1976. Είχε συλληφθεί στις 15 Ιουνίου 1972 για τη δράση της στη Φράξια Κόκκινος Στρατός (Rote Armee Fraktion). Ενώ η διεθνής επιτροπή που συστάθηκε για να ερευνήσει τα πραγματικά αίτια θανάτου της αμφισβήτησε την επίσημη εκδοχή της διεύθυνσης των φυλακών περί αυτοκτονίας και παρά το γεγονός ότι δεν βρέθηκε κάποιο αποχαιρετιστήριο σημείωμα της Ουλρίκε Μάινχοφ, η αυτοκτονία θεωρείται ακόμη και σήμερα επίσημη αιτία του θανάτου της.
Σύμφωνα με τον Ιρανό αυτοεξόριστο στη Γερμανία Μπαχμάν Νιρουμάντ, ο οποίος είχε γνωρίσει τη Μάινχοφ τον Μάρτιο του 1967 μετά την παρουσίαση του βιβλίου του για τις συνθήκες της κοινωνικής, οικονομικής και πολιτικής ζωής στο Ιράν υπό τη δυναστεία των Παχλαβί (στο οποίο στηρίχτηκε η Μάινχοφ, για να γράψει την περίφημη «Ανοιχτή επιστολή στη Φαράχ Ντιμπά», την τρίτη σύζυγο του σάχη της Περσίας):
«η πολιτική δράση της [Μάινχοφ] πήγαζε περισσότερο από μια ανθρωπιστική και φιλειρηνική θεμελιώδη στάση ζωής και λιγότερο από θεωρητικές πεποιθήσεις. [...]
Ο Νιρουμάντ περιγράφει στην αυτοβιογραφία του επίσης μια επίσκεψη που του έκανε η Μάινχοφ λίγο πριν περάσει στην ένοπλη αντίσταση και τον βρήκε να βάφει τα παράθυρα της κουζίνας του. Σύμφωνα με τον Νιρουμάντ, ο οποίος αναφέρει ότι δεν την είχε ξαναδεί σε παρόμοια κατάσταση, η Μάινχοφ τον ρώτησε πώς είναι δυνατόν να ασχολείται με τα παράθυρα της κουζίνας του όταν την ίδια στιγμή χιλιάδες παιδιά στην Αφρική πεινάνε, ενώ γυναίκες και γέροι στο Βιετνάμ προσπαθούν να σωθούν από τις βόμβες παίρνοντας τον δρόμο της προσφυγιάς, θυμίζοντάς του επίσης ότι ο ίδιος είχε γράψει ότι εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι στη χώρα του ζουν τρώγοντας μόνο άχυρα και κουκούτσια από χουρμάδες. Σε εκείνη την επίσκεψή της η Μάινχοφ αποκάλυψε στον Νιρουμάντ ότι το είχε αποφασίσει πλέον να περάσει στην ένοπλη αντίσταση, τονίζοντας ότι οι δημοσιογράφοι και οι συγγραφείς που ασκούν κριτική λειτουργούν "απλώς ως άλλοθι, ως φύλλο συκής για τα εγκλήματα που διαπράττουν καθημερινά τα καπιταλιστικά γουρούνια. Είμαστε η δημοκρατική μάσκα, πίσω απ’ την οποία μπορούν και κρύβονται".
Από την εποχή που η Μάινχοφ δάκρυσε ακούγοντας τις περιγραφές του Μαρσέλ Ράιχ-Ρανίτσκι για το γκέτο της Βαρσοβίας μέχρι τη στιγμή που πέρασε στην παρανομία, όταν συμμετείχε στην απελευθέρωση του Αντρέας Μπάαντερ (Andreas Baader, 1943-1977) στις 14 Μαΐου 1970 και λίγο αργότερα στην ίδρυση της Φράξιας Κόκκινος Στρατός (Rote Armee Fraktion, RAF), είχαν μεσολαβήσει πολλά». (απόσπασμα από το βιβλίο Ουλρίκε Μαρί Μάινχοφ, Καλημέρα σας, κυρία Παχλαβί, Εισαγωγή-Μετάφραση-Επίμετρο: Αλέξανδρος Κυπριώτης, η βαλίτσα / εκδόσεις, Αθήνα 2022, σελ. 70-73.)
«η πολιτική δράση της [Μάινχοφ] πήγαζε περισσότερο από μια ανθρωπιστική και φιλειρηνική θεμελιώδη στάση ζωής και λιγότερο από θεωρητικές πεποιθήσεις. [...]
Ο Νιρουμάντ περιγράφει στην αυτοβιογραφία του επίσης μια επίσκεψη που του έκανε η Μάινχοφ λίγο πριν περάσει στην ένοπλη αντίσταση και τον βρήκε να βάφει τα παράθυρα της κουζίνας του. Σύμφωνα με τον Νιρουμάντ, ο οποίος αναφέρει ότι δεν την είχε ξαναδεί σε παρόμοια κατάσταση, η Μάινχοφ τον ρώτησε πώς είναι δυνατόν να ασχολείται με τα παράθυρα της κουζίνας του όταν την ίδια στιγμή χιλιάδες παιδιά στην Αφρική πεινάνε, ενώ γυναίκες και γέροι στο Βιετνάμ προσπαθούν να σωθούν από τις βόμβες παίρνοντας τον δρόμο της προσφυγιάς, θυμίζοντάς του επίσης ότι ο ίδιος είχε γράψει ότι εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι στη χώρα του ζουν τρώγοντας μόνο άχυρα και κουκούτσια από χουρμάδες. Σε εκείνη την επίσκεψή της η Μάινχοφ αποκάλυψε στον Νιρουμάντ ότι το είχε αποφασίσει πλέον να περάσει στην ένοπλη αντίσταση, τονίζοντας ότι οι δημοσιογράφοι και οι συγγραφείς που ασκούν κριτική λειτουργούν "απλώς ως άλλοθι, ως φύλλο συκής για τα εγκλήματα που διαπράττουν καθημερινά τα καπιταλιστικά γουρούνια. Είμαστε η δημοκρατική μάσκα, πίσω απ’ την οποία μπορούν και κρύβονται".
Από την εποχή που η Μάινχοφ δάκρυσε ακούγοντας τις περιγραφές του Μαρσέλ Ράιχ-Ρανίτσκι για το γκέτο της Βαρσοβίας μέχρι τη στιγμή που πέρασε στην παρανομία, όταν συμμετείχε στην απελευθέρωση του Αντρέας Μπάαντερ (Andreas Baader, 1943-1977) στις 14 Μαΐου 1970 και λίγο αργότερα στην ίδρυση της Φράξιας Κόκκινος Στρατός (Rote Armee Fraktion, RAF), είχαν μεσολαβήσει πολλά». (απόσπασμα από το βιβλίο Ουλρίκε Μαρί Μάινχοφ, Καλημέρα σας, κυρία Παχλαβί, Εισαγωγή-Μετάφραση-Επίμετρο: Αλέξανδρος Κυπριώτης, η βαλίτσα / εκδόσεις, Αθήνα 2022, σελ. 70-73.)
Ακολουθεί το Δελτίο Τύπου της παράστασης:
«Διαμαρτυρία είναι όταν λέω πως αυτό και αυτό δε μου αρέσει.
Αντίσταση είναι όταν φροντίζω αυτό που δε μου αρέσει, να μη συνεχιστεί»*
Αντίσταση είναι όταν φροντίζω αυτό που δε μου αρέσει, να μη συνεχιστεί»*
«Ulrike – γράμματα από τη νεκρή πτέρυγα» είναι ο τίτλος της παράστασης-σκηνικής σύνθεσης που θα παρουσιάζεται από τις 27 Απριλίου στο θέατρο Φούρνος. Η ηθοποιός Ναταλία Γεωργοσοπούλου και η βιολίστρια Φανή Βοβώνη επί σκηνής θα μας μεταφέρουν μέσα από τις επιστολές της, οι οποίες μεταφράζονται για πρώτη φορά στα ελληνικά, στον αγωνιώδη κόσμο της Ουλρίκε Μάινχοφ κατά την περίοδο της φυλάκισής της (1972-1976).
Η Μάινχοφ, που υπήρξε μια από τις πιο επιδραστικές ριζοσπαστικές φωνές της μεταπολεμικής Γερμανίας, μεταπήδησε από τη μαχητική δημοσιογραφία στην ένοπλη δράση με τη RAF, καταλήγοντας στις φυλακές υψίστης ασφαλείας. Εκεί, μέσα σε καθεστώς απόλυτης αισθητηριακής απομόνωσης, η γραφή έγινε το τελευταίο οχυρό επικοινωνίας της.
Καλλιτεχνικό σημείωμα
Η παράσταση “Ulrike – γράμματα από τη νεκρή πτέρυγα”, με μία ηθοποιό και μία βιολίστρια επί σκηνής, στηρίζεται στις επιστολές της Ουλρίκε Μάινχοφ κατά την περίοδο της φυλάκισής της (1972-76) ως τη δολοφονία της, οι οποίες μεταφράζονται για πρώτη φορά στα ελληνικά. Στο διάστημα αυτό η Μάινχοφ μοίραζε τη ζωή της μεταξύ λευκού κελιού και απομόνωσης. Οι επιστολές της είναι κάτι πολύ περισσότερο από πολιτικά ντοκουμέντα ή από προσωπικές εξομολογήσεις ενός ανθρώπου που ασφυκτιά στην κατάσταση του εγκλεισμού. Αποτελούν έναν χορό θανάτου μεταξύ λέξεων και συναισθημάτων, μεταξύ ελπίδας και απελπισίας, μεταξύ οργής και απόγνωσης. Οι λέξεις παλεύουν να διασώσουν κάτι από την ανθρωπινότητα της ανυπότακτης επαναστάτριας, οι σκέψεις πίσω από τις λέξεις αντιστέκονται στον θάνατο των αισθήσεων, στην αλλοίωση της μνήμης, στο μακέλεμα του σώματος από την πλήρη απομόνωση. Οι ανάσες που γεννούν τις λέξεις είναι σπασμωδικές, ανήσυχες, διακεκομμένες. Η Μάινχοφ σχοινοβατεί στα όρια μεταξύ λογικής και τρέλας, μεταξύ παραληρήματος και συνειδητής αντίστασης στον εγκλεισμό· ενώ καταρρέει ψυχολογικά οι φθόγγοι που αποθέτει στο χαρτί λειτουργούν σαν την ύστατη σανίδα σωτηρίας. Αρνείται να μετατραπεί σε ανθρωποπείραμα, κάθε της κύτταρο πολεμάει να αντέξει τη φθορά της φυλάκισης. Το σώμα της είναι πεδίο ατέλειωτων καταστροφών, ωστόσο, η θέλησή της να αντέξει αποτελεί το ύστατο οδόφραγμα απέναντι στον όλεθρο. Αυτός είναι ο κόσμος της παράστασή μας. Πρόκειται για μια προσπάθεια καταβύθισης στα άδυτα του ψυχισμού ενός οριακού προσώπου που παλεύει μέσα στην κόλαση.Συντελεστές
Δημιουργική ομάδα/ Μετάφραση: Φανή Βοβώνη, Ναταλία Γεωργοσοπούλου, ΣάββαςΣτρούμπος
Ηθοποιός: Ναταλία Γεωργοσοπούλου
Πρωτότυπη μουσική/μουσική δραματουργία/βιολί: Φανή Βοβώνη
Σκηνική εγκατάσταση/κοστούμια: Κατερίνα Σωτηρίου
Φωτογραφίες: Αντωνία Κάντα
Επικοινωνία: Μαριάννα Παπάκη, Νώντας Δουζίνας
Οργάνωση παραγωγής: Ομάδα Άλας
* "Protest ist, wenn ich sage, das und das passt mir nicht.
Widerstand ist, wenn ich dafür sorge, dass das, was mir nicht passt, nicht länger geschieht"
[Ulrike Meinhof, περιοδικό Konkret]
Widerstand ist, wenn ich dafür sorge, dass das, was mir nicht passt, nicht länger geschieht"
[Ulrike Meinhof, περιοδικό Konkret]
Info
Τοποθεσία: Θέατρο Φούρνος, Μαυρομιχάλη 168, ΑθήναΗμερομηνία: Πρεμιέρα: Δευτέρα 27 Απριλίου, στις 21.00.
Παραστάσεις: Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη στις 21.00. Μέχρι 13 Μαΐου.
Διάρκεια: 60 λεπτά.
Πληροφορίες: Τηλ.: 210646 0748, 6947656041
Τιμές εισιτηρίων: 15€ γενική είσοδος, 10€ φοιτητές, άνεργοι ΟΑΕΔ, ΑμΕΑ & συνοδός ΑμΕΑ, άνω των 65. Ισχύουν εκπτώσεις σε ομαδικές κρατήσεις άνω των 7 ατόμων.
Προπώληση: More.gr
Παραστάσεις: Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη στις 21.00. Μέχρι 13 Μαΐου.
Διάρκεια: 60 λεπτά.
Πληροφορίες: Τηλ.: 210646 0748, 6947656041
Τιμές εισιτηρίων: 15€ γενική είσοδος, 10€ φοιτητές, άνεργοι ΟΑΕΔ, ΑμΕΑ & συνοδός ΑμΕΑ, άνω των 65. Ισχύουν εκπτώσεις σε ομαδικές κρατήσεις άνω των 7 ατόμων.
Προπώληση: More.gr
